Porady prawne

Jeden ze spadkobierców nie chce sprzedać nieruchomości — co możesz zrobić? Dziedziczenie nieruchomości po bliskiej osobie rzadko przebiega bezproblemowo. Nawet w zgodnych rodzinach wizja sprzedaży wspólnego mieszkania czy domu potrafi wywołać spory, które trwają latami. Jeden ze spadkobierców chce sprzedać i podzielić pieniądze. Inny uważa, że należy zatrzymać nieruchomość. Jeszcze inny nie reaguje na żadne próby kontaktu. W mojej pracy spotykam te sytuacje regularnie — i w tym artykule wyjaśniam, jakie masz realne opcje, gdy jeden ze współspadkobierców blokuje sprzedaż. Spis treści 1. Dlaczego jeden ze spadkobierców nie chce sprzedać? Warto to zrozumieć 2. Czy dział spadku jest w ogóle konieczny, żeby sprzedać? 3. Gdy jeden ze spadkobierców odmawia — działaj etapami 4. Gdy spadkobierca jest nieosiągalny — inne narzędzia 5. Sądowy dział spadku — procedura, koszty, czas 6. Trzy warianty sądowego rozstrzygnięcia 7. Dlaczego licytacja komornicza jest najgorszym scenariuszem finansowym dla wszystkich 8. Częściowy dział spadku — rozwiązanie, o którym mało kto wie 9. Sprzedaż własnego udziału bez zgody pozostałych 10. Zachowek a sprzedaż — pułapka, o której milczą poradniki 11. Podatek od sprzedaży nieruchomości ze spadku — zasada 5 lat 12. Case study: Sześcioro właścicieli, dwóch nieosiągalnych 13. Case study: Spadkobierca na drugim końcu świata 14. Sprzedaż udziału bezpośredniemu inwestorowi — gdy nie chcesz czekać 15. Najczęściej zadawane pytania (FAQ) Dlaczego jeden ze spadkobierców nie chce sprzedać? Warto to zrozumieć Zanim przejdę do narzędzi prawnych, kilka słów o przyczynach — bo bardzo często determinują one, które rozwiązanie ma sens. Motywacje emocjonalne są najczęstsze. Dom po rodzicach to nie tylko nieruchomość — to wspomnienia, tożsamość rodzinna, poczucie zachowania czegoś ważnego. Odmowa sprzedaży bywa próbą zatrzymania fragmentu przeszłości, a nie wyrachowaną blokadą. Motywacje finansowe — spadkobierca liczy na wzrost wartości nieruchomości, chce ją wynająć albo sam w niej zamieszkać. Czasem odmawia, bo proponowana cena jest jego zdaniem zbyt niska. Motywacje konfliktowe — zdarzają się przypadki, gdy odmowa sprzedaży jest narzędziem nacisku w szerszym rodzinnym sporze, niezwiązanym bezpośrednio z nieruchomością. Brak zainteresowania lub kontaktu — osobna kategoria, o której więcej piszę poniżej. Brak odpowiedzi to coś zupełnie innego niż aktywna odmowa i wymaga innych kroków. Czy dział spadku jest w ogóle konieczny, żeby sprzedać? 💡 Krótka odpowiedź: nie — jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni Jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni co do sprzedaży i jej warunków, mogą dokonać transakcji bezpośrednio u notariusza jako wspólni sprzedający. Warunkiem jest wyłącznie wcześniejsze uregulowanie stwierdzenia nabycia spadku — w postaci sądowego postanowienia lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia — oraz wpis prawa własności do księgi wieczystej. Dział spadku staje się konieczny dopiero wtedy, gdy chcesz definitywnie zakończyć stan współwłasności, przypisać konkretne składniki majątku poszczególnym osobom albo gdy brakuje zgody. Jeśli wszyscy się zgadzają — idziecie do notariusza i sprzedajecie wspólnie. Gdy jeden ze spadkobierców odmawia — działaj etapami Każdy kolejny krok dokumentuje Twoje próby polubownego rozwiązania, co ma znaczenie, jeśli sprawa trafi do sądu. 1 Rozmowa Zanim cokolwiek wyślesz na piśmie, porozmawiaj. Dowiedz się, co stoi za odmową. Nierzadko okazuje się, że istnieje konkretny, rozwiązywalny problem. Wiele spraw kończy się właśnie tutaj. 2 Mediacja Jeśli rozmowa nie daje rezultatów, profesjonalny mediator może pomóc wypracować porozumienie. Mediacja nie jest wymagana prawnie, ale może oszczędzić lata postępowań. Warto wiedzieć, że sąd i tak nierzadko kieruje strony do mediacji w toku postępowania — lepiej zrobić to wcześniej z własnej woli. 3 Pisemne wezwanie Przygotuj wezwanie do wyrażenia zgody na sprzedaż lub wskazania alternatywnej propozycji wyjścia ze współwłasności. Wyślij je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Ten dokument pokazuje sądowi, że podjąłeś próbę polubownego rozwiązania. 4 Wniosek o dział spadku Jeżeli żaden z powyższych kroków nie przyniesie efektu, wniosek o sądowy dział spadku może złożyć każdy ze spadkobierców — bez zgody pozostałych. O tym szczegółowo piszę poniżej. Gdy spadkobierca jest nieosiągalny — inne narzędzia Osoba, która mieszka za granicą, nie odbiera korespondencji lub której adres jest nieaktualny, nie może aktywnie zablokować sprzedaży — ale jej brak uniemożliwia zawarcie umowy notarialnej, w której wszyscy sprzedający muszą uczestniczyć. Kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Jeżeli miejsce pobytu spadkobiercy jest nieznane, sąd może na wniosek ustanowić kuratora, który będzie go reprezentował w postępowaniu (art. 184 Kodeksu postępowania cywilnego). Pełnomocnictwo z zagranicy. Jeśli wiesz, gdzie przebywa nieosiągalny spadkobierca — np. za granicą — może on udzielić notarialnego pełnomocnictwa osobie w Polsce. Jeżeli pełnomocnictwo jest sporządzane w kraju, który jest stroną Konwencji haskiej, wymagana jest klauzula apostille. W wielu przypadkach całą sprawę da się załatwić bez przyjazdu do Polski. Sądowe zastąpienie zgody. Jeżeli nieosiągalny lub odmawiający współwłaściciel blokuje czynność przekraczającą zwykły zarząd, a jej wykonanie jest w interesie wszystkich, sąd może na podstawie art. 199 zd. 2 Kodeksu cywilnego zastąpić jego zgodę swoim postanowieniem. Sądowy dział spadku — procedura, koszty, czas Sądowy dział spadku to postępowanie nieprocesowe wszczynane wnioskiem do sądu rejonowego właściwego dla miejsca położenia nieruchomości (art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego). Wniosek może złożyć każdy ze spadkobierców — bez zgody pozostałych. We wniosku należy wskazać z czego składa się spadek, wartość poszczególnych składników, dane wszystkich spadkobierców z ich udziałami oraz — co skraca postępowanie — propozycję sposobu podziału. Sąd nie jest nią związany, ale jej brak wydłuża sprawę. Koszt Kwota Uwagi Opłata sądowa — postępowanie zgodne 500 zł Gdy wszyscy uczestnicy zgadzają się co do sposobu podziału Opłata sądowa — postępowanie sporne 1 000 zł Gdy brakuje porozumienia między uczestnikami Koszty biegłego rzeczoznawcy zależne od nieruchomości Wycena nieruchomości na potrzeby postępowania Wynagrodzenie pełnomocnika zależne od sprawy Adwokat lub radca prawny kilka mies. przy sprawie niespornej kilka lat gdy strony są skonfliktowane i utrudniają postępowanie 1 wizyta u notariusza, jeśli wszyscy zgadzają się co do podziału 💡 Alternatywa: umowa o dział spadku u notariusza. Jeżeli wszyscy spadkobiercy zgadzają się co do sposobu podziału, dział spadku można przeprowadzić u notariusza — sprawnie, podczas jednej wizyty. Jest to znacznie szybsze i tańsze niż droga sądowa. Wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych. Trzy warianty sądowego rozstrzygnięcia Sąd dysponuje trzema sposobami zniesienia współwłasności: Podział fizyczny. Nieruchomość zostaje podzielona geodezyjnie na odrębne, samodzielne części. W przypadku mieszkań niestety nie jest to możliwe — wymaga stworzenia oddzielnych lokali z osobnymi wejściami i instalacjami. Dotyczy to działek lub kamienic z wydzielonymi lokalami. Przyznanie

Współwłaściciel nie dba o nieruchomość — co możesz zrobić? Odziedziczony dom po rodzicach, mieszkanie kupione z rodzeństwem, nieruchomość po podziale majątku — współwłasność brzmi jak neutralna sytuacja prawna. Do momentu, gdy jeden ze współwłaścicieli przestaje płacić, blokuje decyzje, nie odpowiada na próby kontaktu lub po prostu zajmuje nieruchomość wyłącznie dla siebie. W swojej pracy regularnie spotykam właścicieli, którzy od miesięcy — a czasem lat — tkwią w patowej sytuacji, nie wiedząc, jakie mają prawa i co mogą zrobić. W tym artykule wyjaśniam to krok po kroku. Spis treści 1. Czym jest współwłasność ułamkowa i dlaczego bywa trudna? 2. Zarząd nieruchomością wspólną — kto może co decydować? 3. Gdy współwłaściciel nie płaci — kto odpowiada za długi? 4. Gdy jeden współwłaściciel zajmuje całą nieruchomość — wynagrodzenie za korzystanie 5. Gdy współwłaściciel blokuje decyzje i naprawy — zarząd przymusowy 6. Czy możesz sprzedać swój udział bez zgody pozostałych? 7. Zniesienie współwłasności — trzy drogi 8. Case study: Rosnące zadłużenie wobec spółdzielni 9. Case study: Sześcioro współwłaścicieli, dwóch nieosiągalnych 10. Sprzedaż udziału — wyjście szybsze niż sąd 11. Najczęściej zadawane pytania (FAQ) Czym jest współwłasność ułamkowa i dlaczego bywa trudna? Współwłasność ułamkowa oznacza, że każdy ze współwłaścicieli posiada określony ułamkowy udział w nieruchomości — np. ½, ⅓ itd. Nikt z nich nie jest wyłącznym właścicielem konkretnej, fizycznie wydzielonej części. Każdy jest współwłaścicielem całości w proporcji swojego udziału. Zasady zarządu taką nieruchomością reguluje art. 195–221 Kodeksu cywilnego. I tu zaczyna się problem: im więcej współwłaścicieli, tym trudniej osiągnąć porozumienie — a prawo wymaga różnego poziomu zgody w zależności od rodzaju decyzji. Zarząd nieruchomością wspólną — kto może co decydować? Kodeks cywilny dzieli decyzje dotyczące nieruchomości wspólnej na trzy kategorie. To jeden z elementów, który w praktyce decyduje o tym, czy da się w ogóle zarządzać nieruchomością bez współpracy pozostałych. Art. 201 KC — czynności zwykłego zarządu Bieżące sprawy, np. drobne naprawy, regulowanie opłat czynszowych, kontakt z administratorem budynku. Wymagają zgody większości współwłaścicieli liczonej według wielkości udziałów, nie według liczby osób. Jeśli więc posiadasz ½ udziału, Twój głos waży tyle samo co głos dwóch osób posiadających po ¼. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, ze zm.) Art. 199 KC — czynności przekraczające zwykły zarząd Poważniejsze decyzje: sprzedaż, obciążenie hipoteką, przebudowa, długoterminowa dzierżawa. Wymagają zgody wszystkich współwłaścicieli. Jeden sprzeciw blokuje całe działanie. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, ze zm.) 💡 Sądowe zastąpienie zgody współwłaściciela Jeśli decyzja przekracza zwykły zarząd, a jeden ze współwłaścicieli bezpodstawnie odmawia zgody lub jest nieosiągalny, sąd może na wniosek pozostałych współwłaścicieli zastąpić jego zgodę swoim postanowieniem (art. 199 zd. 2 KC). Gdy współwłaściciel nie płaci — kto odpowiada za długi? To jedna z najczęstszych sytuacji, z którymi się spotykam: jeden ze współwłaścicieli przestaje pokrywać swoje koszty utrzymania nieruchomości — nie płaci czynszu do spółdzielni lub wspólnoty, podatku od nieruchomości, opłat za media, funduszu remontowego. Problem polega na tym, że dla wierzycieli — spółdzielni, wspólnoty, urzędu gminy lub miasta, dostawców mediów — nie ma znaczenia, który ze współwłaścicieli zawinił. Odpowiedzialność za zobowiązania związane z nieruchomością wspólną jest zazwyczaj solidarna. Co możesz zrobić: Pokryć należności i żądać regresu. Jeśli zapłaciłeś za współwłaściciela — np. czynsz do spółdzielni, czy wspólnoty lub podatek od nieruchomości — masz prawo żądać od niego zwrotu tej kwoty na drodze sądowej (art. 207 KC nakłada na każdego współwłaściciela obowiązek ponoszenia kosztów stosownie do udziału). Wezwać do zapłaty na piśmie. Pisemne wezwanie listem poleconym, ze wskazaniem kwoty i terminu, jest pierwszym krokiem, który dokumentuje problem i bywa wystarczające, by skłonić drugą stronę do działania. Złożyć pozew o zapłatę. Jeśli wezwanie pozostaje bez odpowiedzi, możesz dochodzić zwrotu poniesionych kosztów w postępowaniu cywilnym. Gdy jeden współwłaściciel zajmuje całą nieruchomość — wynagrodzenie za korzystanie To zagadnienie, którego większość poradników na ten temat w ogóle nie porusza, a które ma duże znaczenie praktyczne. Jeżeli jeden ze współwłaścicieli zajmuje nieruchomość w całości — mieszka tam sam, korzysta z pełnej przestrzeni i nie wpuszcza pozostałych współwłaścicieli — to mogą oni żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z ich udziałów ponad przysługujące mu prawo. Podstawę stanowi art. 224–225 KC w zw. z art. 206 KC. Wynagrodzenie odpowiada tej części rynkowego czynszu za wynajem całej nieruchomości, która proporcjonalnie przypada na Twój udział. Jeśli posiadasz ½ nieruchomości, a jej rynkowa wartość najmu to przykładowo X złotych miesięcznie, możesz żądać X/2 za każdy miesiąc, w którym drugi współwłaściciel zajmował lokal wyłącznie. Roszczenia tego można dochodzić z mocą wsteczną — z uwzględnieniem terminów przedawnienia. Gdy współwłaściciel blokuje decyzje i naprawy — zarząd przymusowy Szczególnie trudna sytuacja powstaje, gdy konieczny remont lub interwencja techniczna jest pilna, a drugi współwłaściciel blokuje wszelkie działania, jest nieosiągalny lub odmawia komunikacji. Polskie prawo przewiduje na tę okoliczność instytucję zarządu przymusowego. Na podstawie art. 203 KC każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie zarządcy sądowego nieruchomości. Sąd może go ustanowić, jeśli nie ma zgody co do zarządu, a dobro nieruchomości tego wymaga. Zarządca sądowy działa w imieniu wszystkich współwłaścicieli, podejmuje czynności zwykłego zarządu i rozlicza się przed sądem. To rozwiązanie szczególnie przydatne przy nieruchomościach dochodowych (czynsze) lub wymagających pilnych napraw, gdy blokada jednego współwłaściciela generuje realne straty. Czy możesz sprzedać swój udział bez zgody pozostałych? ✅ Tak — i jest to prawo, które wielu właścicieli udziałów bagatelizuje lub o którym nie wie Zgodnie z art. 198 KC każdy współwłaściciel może samodzielnie rozporządzać swoim udziałem — sprzedać go, darować lub obciążyć hipoteką — bez zgody pozostałych. Nikt nie może Ci tego zakazać. Kupiec nabywa wtedy udział w nieruchomości i wchodzi w prawa dotychczasowego współwłaściciela. Pozostali współwłaściciele nie mają ustawowego prawa pierwokupu przy ułamkowej współwłasności nieruchomości — wyjątkiem jest sytuacja, gdy nieruchomość jest współwłasnością rolną lub gdy prawo pierwokupu zostało umownie zastrzeżone. W praktyce znalezienie kupca na otwartym rynku na sam udział bywa trudne — większość kupujących prywatnych nie chce wchodzić w relację współwłasności z obcą osobą. Dlatego wielu właścicieli udziałów decyduje się na sprzedaż bezpośredniemu inwestorowi, który ma doświadczenie w tego typu nieruchomościach. Chcesz wyjść ze współwłasności szybko i bez batalii sądowej? Kupujemy udziały

Czy można wyrzucić lokatora z mieszkania bez umowy? Procedura eksmisji Lokator zajmuje Twoje mieszkanie bez żadnej umowy i nie zamierza się wyprowadzić. Albo umowa wygasła, a on nadal tam mieszka. To jedna z najtrudniejszych sytuacji, z jakimi spotykam się w swojej pracy — bo prawo w Polsce chroni lokatorów znacznie silniej niż wielu właścicieli się spodziewa. Odpowiedź na pytanie, czy można wyrzucić niechcianego lokatora, jest prosta: tak — ale nie samodzielnie, nie siłą i nie szybko. Poniżej wyjaśniam całą procedurę krok po kroku. 💡 Krótka odpowiedź — tak, ale wyłącznie przez sąd i komornika Nawet lokator bez żadnej umowy, który zajmuje lokal bezprawnie, może zostać usunięty wyłącznie na podstawie prawomocnego wyroku sądu i przez komornika. Samodzielne wyrzucenie lokatora — wymiana zamków, odcięcie prądu, wyniesienie drzwi — jest w Polsce przestępstwem zagrożonym karą do 3 lat pozbawienia wolności. Tak samo jak Ty jesteś właścicielem, tak samo lokator ma prawo do ochrony posiadania. Spis treści 1. Kim jest lokator bez tytułu prawnego — definicja i przykłady 2. Czego absolutnie nie wolno robić — nielegalne metody i ich konsekwencje 3. Procedura eksmisji krok po kroku 4. Ile kosztuje sprawa o eksmisję? 5. Ile trwa eksmisja lokatora bez umowy? 6. Lokal socjalny — kto go dostaje i co to oznacza dla Ciebie? 7. Zakaz eksmisji zimą — kiedy obowiązuje, a kiedy nie? 8. Jak długo jest ważny nakaz eksmisji? 9. Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu 10. Case study: Dziki lokator w pustostanie po śmierci właściciela 11. Case study: Lokator z wygasłą umową — 14 miesięcy do końca 12. Najem okazjonalny — jak zabezpieczyć się na przyszłość 13. Projekt ustawy o eksmisji 2026 — co może się zmienić? 14. Gdy nie chcesz czekać — sprzedaż mieszkania z lokatorem 15. Najczęściej zadawane pytania (FAQ) Kim jest lokator bez tytułu prawnego — definicja i przykłady Lokator bez tytułu prawnego to osoba, która zajmuje lokal mieszkalny bez żadnej podstawy prawnej — nie ma umowy najmu, nie jest właścicielem, nie przysługuje jej służebność ani inne prawo do korzystania z nieruchomości. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów reguluje sytuację takich osób — i paradoksalnie przyznaje im szereg praw ochronnych, nawet jeśli ich pobyt jest bezprawny. W swojej pracy spotykam kilka typowych sytuacji: Wygasła umowa najmu — lokator pozostał w lokalu po upływie okresu umownego i ignoruje wezwania do wyprowadzenia się z mieszkania. Wypowiedziana umowa — właściciel skutecznie wypowiedział najem (np. z powodu braku płatności), ale lokator nie opuścił lokalu. Dziki lokator — osoba, która samowolnie zajęła nieruchomość bez wiedzy i zgody właściciela. Były partner lub członek rodziny — po rozstaniu lub konflikcie rodzinnym nadal pozostaje w lokalu, do którego nie ma tytułu prawnego. Osoba po śmierci głównego najemcy — zamieszkiwała z najemcą, ale nie odziedziczyła praw do lokalu i nadal mieszka. Ważna różnica: brak umowy ≠ szybsza eksmisja Przy samowolnym zajęciu (dziki lokator bez jakiejkolwiek umowy) — sąd z reguły nie przyznaje prawa do lokalu socjalnego, a zakaz zimowy nie obowiązuje. Eksmisja przebiega szybciej. Przy wygasłej lub wypowiedzianej umowie — sąd bada sytuację lokatora i może przyznać mu lokal socjalny, co znacząco wydłuża całą procedurę. Czego absolutnie nie wolno robić — nielegalne metody i ich konsekwencje To najważniejsza sekcja tego artykułu — i ta, którą czytam każdemu właścicielowi, z którym rozmawiam, zanim zaczniemy omawiać procedurę. W Polsce nie istnieje samodzielna eksmisja właściciela. Każda próba usunięcia lokatora na własną rękę jest przestępstwem — niezależnie od tego, czy lokator ma umowę, czy nie, czy płaci, czy nie, czy jest zameldowany, czy nie. Działania zakazane — każde z nich to ryzyko wyroku karnego Wymiana lub wymontowanie zamków w drzwiach bez zgody lokatora Odcięcie prądu, wody, gazu lub centralnego ogrzewania Wyniesienie drzwi wejściowych z zawiasów Wejście do lokalu pod nieobecność lokatora bez jego zgody Wyrzucenie rzeczy lokatora na korytarz lub na zewnątrz Siłowe lub groźbami zmuszanie lokatora do opuszczenia lokalu Zastraszanie, nękanie lub utrudnianie życia w celu wywołania wyprowadzki Podstawę prawną zakazu stanowią dwa przepisy Kodeksu karnego: Art. 191 § 1a Kodeksu karnego „Kto w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania (…) stosuje przemoc innego rodzaju (…) uporczywie lub w sposób istotnie utrudniający korzystanie z zajmowanego lokalu mieszkalnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.” Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, ze zm.) Art. 193 Kodeksu karnego — naruszenie miru domowego „Kto wdziera się do cudzego domu, mieszkania, lokalu, pomieszczenia albo ogrodzonego terenu albo wbrew żądaniu osoby uprawnionej miejsca takiego nie opuszcza, podlega karze pozbawienia wolności do roku.” Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, ze zm.) Co istotne — właściciel, który wymieni zamki lub odetnie prąd, nie tylko popełnia przestępstwo, ale może zostać zobowiązany przez sąd cywilny albo nawet karny do przywrócenia lokatorowi dostępu do lokalu. W skrajnych przypadkach lokator powraca do mieszkania na mocy postanowienia sądu, a właściciel dodatkowo płaci odszkodowanie. Widziałem takie przypadki w praktyce — efekt jest odwrotny do zamierzonego. Procedura eksmisji lokatora bez umowy — krok po kroku Jedyna legalna droga do odzyskania nieruchomości od lokatora bez tytułu prawnego to postępowanie sądowe zakończone eksmisją komorniczą. Poniżej opisuję każdy etap tak, jak wygląda on w rzeczywistości. 1 Pisemne wezwanie do opróżnienia lokalu Przed złożeniem pozwu musisz dać lokatorowi szansę na dobrowolne wyjście. Wyślij pisemne wezwanie listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. W piśmie wskaż: swoje dane i dane lokatora, adres nieruchomości, datę, od kiedy lokal jest zajmowany bezprawnie, termin opuszczenia (zazwyczaj 7–14 dni) i informację, że brak reakcji skutkuje skierowaniem sprawy do sądu. Nawet jeśli lokator nie odbierze listu — po dwukrotnym awizowaniu pismo uznaje się za doręczone. Część lokatorów na tym etapie decyduje się wyprowadzić dobrowolnie. 2 Złożenie pozwu o eksmisję do sądu rejonowego Pozew o opróżnienie, opuszczenie i wydanie lokalu składasz do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Opłata sądowa wynosi 200 zł (stała, niezależna od wartości nieruchomości — art. 27 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). W pozwie zawrzyj: swoje dane i dane lokatora, żądanie nakazania opróżnienia lokalu, uzasadnienie (kiedy i dlaczego zajęcie jest bezprawne), dowód własności